1989 වර්ෂයේ සිට මධ්‍යම පළාත් ප්‍රවාහන, මහාමාර්ග, සංස්කෘතික, නිවාස හා ඉදිකිරීම්, විදුලිබල හා බලශක්ති අමාත්‍යාංශයේ අනු ඛණ්ඩයක් ලෙස ස්ථාපිත කර තිබුණු මධ්‍යම පළාත් නිවාස දෙපාර්තමේන්තුව 1994 වර්ෂයේ සිට වැඩ බලන නිවාස කොමසාරිස්වරයෙකු යටතේ ක්‍රියාත්මක වී ඇති අතර, 1999 දී වෙනම දෙපාර්තමේන්තුවක් ලෙස ස්ථාපිත කර ඇත. මෙම දෙපාර්තමේන්තුව 1993 අංක 05 දරණ මධ්‍යම පළාතේ නිවාස සංවර්ධන ප්‍රඥප්තිය (ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ගැසට් පත්‍රය -1994.07.01 IV (අ) කොටස) අනුව හා ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 13 වන සංශෝධනයේ පළාත් සභා ලැයිස්තුවේ අංක 5 යටතේ දක්වා ඇති පළාත්වල නිවාස සහ ඉදිකිරීම් විෂයය යටතේ පැවරී ඇති බලතල ප්‍රකාරව ක්‍රියාත්මක වේ. මධ්‍යම පළාත් නිවාස දෙපාර්තමේන්තුව මගින් හා ඒ යටතේ ක්‍රියාත්මක වන මහනුවර, මාතලේ හා නුවරඑළිය ගෙවල් කුලී මණ්ඩල මගින් 2002 අංක 26 හා 1980 අංක 55 දරණ පනත්වලින් සංශෝධිත 1972 අංක 07 දරණ ගෙවල් කුලී පනත ක්‍රියාත්මක කරනු ලබයි.